Geschiedenis

Wie knapkoek zegt, denkt aan Maaseik. De knapkoekstad aan de Maas.

In een stadsrekening uit 1648 is voor het eerst sprake van dit lokaal gebak.

Mogelijk dateert het zelfs van de 16de eeuw. In ieder geval gaat het om de oudste koek van Limburg, zowel in België als in Nederland.

De lekkernij is ontstaan als een manier voor het verwerken van restjes vlaaideeg. Om die reden is het de enige koek met gegiste droge deeg en daardoor verwerkte iedere bakker hem op zijn manier.

De knapperige koek viel bijzonder in de smaak bij de schippers die de haven van Maaseik aandeden voor hard labeur en het inslaan van proviand. Temeer omwille van zijn lange houdbaarheid. Later zou hij uitgroeien tot een veredelde scheepsbeschuit en fijn dessertgebak.

Zijn naam heeft hij te danken aan het knappend geluid dat hij maakt, als je hem breekt. Maaseikenaren leggen hem in een diep bord en duwen dan met duim of wijsvinger in het midden van de koek waardoor hij in stukjes breekt.

Dat de knapkoek uit Maaseik de referentie is, heeft zo zijn reden.

De knapkoekbakkers gebruik(t)en uitsluitend kwaliteitsvolle ingrediënten zoals echte natuurboter en de beste specerijen. Hij valt ook op door zijn platte en ronde vorm terwijl de Eyckerstede toonaangevend was voor de regio van de knapkoek.

 

Tekst in het Maaseiker dialect

Waem knapkook zaet, dènk aan Mëzeik. De knapkookstad aan de Maas.

In ’n stadsrieëkëning ówt 1648 is vuur d’n ieërste kie(ë)r spraoke van dit plaatsëlik gëbak.

Mäögëlikkërwi-js datteert het zelfs van de 16de ie(ë)w. In elk gëval  gei ’t óm d’n awdste kook van Limburg, zoe(ë)waal in Belsj es in Holland.

De lékkerni-j is óntstangën es ’n mëneer vuur ’t vërwirke van uu(ë)vërsjuu(ë)tsjës vlajëndeig. Vuur di-j raej is ’t d’n ènsigge kook mèt gëgisdën druu(ë)gën deig en daomèt vërwirkde eedëre békker h’m op zi-jn mëneer.

De krokkante kook vie(ë)l bëzunjër in de smaak bi-j de sjippërs di-j ’t havënsje van Mëzeik aandieëge vuur éffekes ówt te röste – de maasvaart waas jummës hel labbeur – en vuur get móndvuuërraod in te sloeën. Dèk waerde dén knapkook mètgëpak ómdéts-te dae lang kos bëware. Latër zou deeze kook ówtgreuje tot ’n vëreedëlde sjieëpsbësjujt en e fi-jn dësaergëbak.

Z’ne naam haef-tër te dankën aan de krokkante klank dae dër maak és-tën h’m briks. Mëzeikënaere lègkën h’m in ‘nën deepën tejjër en dówwe dén mèt dówm of wi-jsvingër in ’t midde van de kook, zoe(ë)dét-ër in stökskës brik.

Det de knapkook ówt Mëzeik de rifferénsie is, haef zoe(ë) z’n raej.

De knapkookbékkers gëbrujk(d)e allein mer bëstanddeile van de bèste kwallieteit wi-j échte nëteurboeëtër en de bèste gëkrujje. De kook vilt ouch op mèt z’ne platte en rónne vörm, tërwi-jl de ‘Eyckerstede’ toe(ë)naangieëvënd waas vuur de streek van de knapkook.

 

Vertaling Theo Kees en Mady Colson – auteurs van De Groeëte Mëzeikër Diksjënaer

 

peter de bruyn theo kees
Theo Kees (rechts) samen met de initiatiefnemer van deze website (Peter De Bruyn)